Miała czternaście lat.
Przy
koleżankach wyglądała jak ich młodsza kuzynka przyprowadzona na
szkolną wycieczkę. Żyła w świecie
fantazji. Czytała wszystko: fantastykę, poezję, filozofię,
francuskie piosenek.
Jej
świat w głowie był większy niż ten rzeczywisty.
Polonistka nigdy nie traktowała jej poważnie, patrzyła na nią podejrzliwie.
— Przyznaj się. Kto pisze ci wypracowania?
To bolało bardziej niż zła ocena.
Dlatego wysłanie opowiadania na konkurs było czymś więcej niż próbą. Było dowodem. Dla samej siebie.
Dwa tygodnie później przyszedł list. Niebieska koperta. Pieczątka redakcji. Pierwszy w życiu list zaadresowany do niej.
Odebrała go ciocia Emma.
— Ty? Wypracowanie na konkurs? Nie żartuj.
— Znowu coś wymyśliłaś?
— Kto ci to załatwił?
Ewa podeszła bliżej.
— To nie pomyłka. Proszę mi go oddać.
Wyciągnęła rękę.
Emma cofnęła ją gwałtownie.
— Jakie listy? Jakie konkursy?
Ewa patrzyła na kopertę nie spuszczając z niej wzroku.
— Oddaj mi, ciociu, to do mnie! — krzyknęła tak głośno, że aż sama się przestraszyła.
Zobaczyła tylko obojętność w oczach cioci, a potem jej plecy oddalające się razem z listem. Odwróciła się i bez słowa poszła do pokoju. Szła powoli. Zdawało się, że uczy się chodzić. Zamknęła drzwi. Między jedną myślą a drugą nie było nic. Z ociężałych powiek spływały łzy i wsiąkały w poduszkę.
— Ewa! Na obiad! Rosół stygnie! — usłyszała nerwowy głos cioci.
Nie odpowiedziała.
Dopiero kiedy Emma stanęła nad nią, podniosła się. Ból głowy. Ścisk w żołądku. Nie zdążyła dojść do stołu. Zwymiotowała.
— Co za dziewuszysko… — rzuciła ciszej, z niesmakiem. — Rosół stygnie.
Ewa usiadła. Patrzyła na talerz. Ściśnięte gardło nie było w stanie niczego przełknąć. Emma stanęła za jej plecami, zaplatając włosy w dwa warkoczyki z kokardkami.
— Nie histeryzuj — rzuciła ciszej.
Jeszcze tego samego wieczoru kilka razy pukała do drzwi pokoju ciotki.
— Oddaj mi go.
Za każdym razem słyszała tylko:
— Daj spokój.
Oczy piekły tak, jakby ktoś sypnął w nie piaskiem. Tej nocy spała u cioci. Długo patrzyła w sufit zanim zasnęła. Kiedy się obudziła, zobaczyła siedzącą obok Emmę.
— I po co ci było tak płakać? — powiedziała czule.
A list… już nigdy do niej nie wrócił.
Następnego wieczoru wracała z babcią Stanisławą do mieszkania.
Na
każdym półpiętrze babcia zatrzymywała się, łapiąc oddech.
—
Dziecko… jak mi ciebie żal.
Ewa nie odpowiadała.
Szła dalej.
ROZDZIAŁ II
Wieczór był ciepły, ciężki od zapachu kwiatów i smażonych ziemniaków. Nad ogródkami działkowymi niósł się śmiech i bełkot podchmielonych mężczyzn. Ktoś przewracał kiełbasy na ruszcie. Dzieci biegały między alejkami z patykami udającymi szable. Z radia stojącego na skrzynce słychać było przebój „Daj mi tę noc”. Kobiety śmiały się przy stoliku, obierając ogórki do sałatki. Musiała odsunąć się, gdy obok przebiegł chłopiec z patykiem udającym szablę. Za nim goniła dziewczynka z papierową koroną na głowie. Ktoś podał jej talerz z kromką chleba i pieczoną kiełbasą. Podziękowała ruchem głowy, ale nie była głodna.
— Dosuń się bliżej ognia.
— Zaraz.
Ewa rozejrzała się. Kilka metrów dalej prezes ogródków unosił kieliszek.
— Na zdrowie, piękna panienko!
Kilka osób odwróciło głowy.
— Mnie? — zapytała odruchowo.
— A kogóż by innego? Za młodość! — zaśmiał się prezes i stuknął kieliszkiem o butelkę.
— Dziękuję.
Ewa odwróciła się i usiadła na kocu, bliżej ogniska. Wpatrywała się w iskry strzelające w niebo. Wydawało się, że błyski łączą się z gwiazdami. Ognisko przygasało. Ktoś dorzucił drewna. Iskry znów wystrzeliły wysoko. Ludzie zaczęli zbierać talerze. Ktoś zgasił radio. Zrobiło się dziwnie cicho. Ludzie jeszcze śpiewali, ktoś fałszował refren. Ewa szła z tyłu, zrywając polne kwiaty.
Ciocia Emma stała z założonymi rękami. Jedną stopą nerwowo uderzała o udeptaną ścieżkę.
Nagle usłyszała jej skrzeczący głos:
— Co to ma znaczyć?! — Nie będziesz się z nim zadawać! — wrzasnęła.
Zignorowała ten głos. Wieczór był piękny. Przy blokach zatrzymała się na chwilę, zapatrzona w mleczną poświatę jesiennej mgły.
Wtedy zobaczyła Emmę.
Stała nieruchomo. Twarz miała napiętą, oczy zwężone.
— Nie wrócisz sama do mieszkania — powiedziała.
— Pójdziesz ze mną.
— Dlaczego?
— Umówiłaś się z tym fagasem. Nie splamisz dobrego imienia rodziny.
Emma nie czekała na odpowiedź.
Przed oczami stanął jej pożółkły list z „Filipinki”. Usłyszała ten sam głos: „Ty? Sama to napisałaś?”
Najpierw drgnęły kąciki ust. Potem parsknęła cicho. Za chwilę śmiała się już głośno. Im bardziej próbowała przestać, tym mocniej śmiech wydobywał się z gardła. Emma zrobiła krok do przodu.
— Z czego się śmiejesz?
Śmiała się, dopóki nie poczuła ostrego bólu. Uderzenie w twarz odebrało jej oddech. Poczuła w ustach smak krwi. W uszach szumiało.
— Co pani robi?!
— To moja siostrzenica! — odburknęła Emma.
— Rodzinne sprawy.
Ewa pobiegła. Nie wiedziała dokąd. Uciekała, dopóki krzyk Emmy nie stopniał w szumie ulic. Pierwsze kroki były chaotyczne. Prawie poślizgnęła się na mokrym chodniku. Torebka obijała się o biodro. Za plecami usłyszała szybkie kroki.
Niechcący potknęła się o psa, który zaskowytał. Musiała się na chwilę zatrzymać. Drżące nogi ugięły się. Oparła się o chropowatą ścianę bloku, walcząc o oddech. Puls dudnił jej w skroniach. Powoli zwalniał, a obraz pod powiekami przestał wirować.
— Zatrzymaj się!
Emma złapała ją za ubranie. Ewa wyrwała się, że aż pękł szew rękawa. Pobiegła dalej, nie słysząc już nic poza własnym oddechem.
Ktoś przystanął.
— Co się dzieje…?
Nie odpowiedziała, ruszyła dalej. Ciocia była za nią.
— Nie rób wstydu rodzinie! — Wracaj natychmiast.
Wpadła między bloki, nie wiedząc nawet, którą ulicą biegnie. Obraz falował. Ciało nie nadążało. Nogi zrobiły się ciężkie. Ręce drżały. Zatrzymała się. Z balkonu patrzył na nią mężczyzna z papierosem. Przez chwilę obserwował ucieczkę. Potem strzepnął popiół za barierkę.
I wtedy pomyślała: przecież mam dwadzieścia dwa lata.
Do mieszkania wróciła, kiedy wszystko już ucichło.
Na podłodze wciąż leżały rozsypane polne kwiaty.
Nawet was nie zdążyłam włożyć do wody — pomyślała.
Spała może dwie godziny. Zlana potem weszła do wanny, próbując zmyć z siebie kolejny ślad upokorzenia. Wtedy usłyszała zgrzyt klucza w zamku. Mama Maria weszła, postawiła siatkę na stole. Słoik z ogórkami stuknął o blat. Wyjęła ziemniaki, cebulę, kostkę masła. Ewa wyszła z łazienki i zapytała:
— Dlaczego znowu weszłaś do mojego mieszkania bez zapowiedzi?
— Przecież nic się nie stało.
— A gdybym była z kimś?
— Jezus Maria! Znowu masz jakieś pretensje! Przecież zrobiłam ci zakupy, za chwilę będziesz miała obiad! — krzyczała matka. — Nie każdy ma tak dobrze jak ty!
— Nie chcę twojego obiadu! Zostaw mnie w spokoju!
— Taka jest twoja wdzięczność? Co z ciebie za córka? Jestem dla ciebie nikim? — rozpłakała się głośno.
Ewa stała w progu i patrzyła na płaczącą matkę.
Tamtej nocy znów nie zasnęła.
ROZDZIAŁ II
Budzik dzwonił o siódmej. Miała wrażenie, że zamknęła oczy zaledwie przed chwilą. Przez moment nie wiedziała nawet, jaki jest dzień tygodnia. Umyła twarz zimną wodą, wypiła kilka łyków herbaty i wyszła do pracy,
Po pracy wracała pieszo, choć autobus zatrzymywał się pod samym blokiem. Lubiła drogę przez park. Zatrzymywała się przy stawie, obserwowała kaczki, które podpływały do brzegu. Czasem przysiadała na ławce z zeszytem. Nie rysowała ludzi. Zawsze wybierała drzewa, gałęzie albo stare latarnie. Interesował ją światłocień.
W
pracy litery zamazywały się przed oczami. Po raz trzeci czytała
ten sam akapit, nie rozumiejąc ani słowa. Wieczorem sen znów nie
przyszedł. Spojrzała na budzik 3.30. Za oknem śpiewały już
pierwsze ptaki. Kilka minut później usłyszała charakterystyczny
stukot butelek z mlekiem. Poczuła lęk, gdy dostała polecenie aby
opisać eksponaty do karty katalogu naukowego.
— Znowu nie spałaś? — zapytała koleżanka.
— Skąd wiesz?
— Masz oczy czerwone jak króliki.
Snuła się po magazynie, starając się opisać wiernie każdy artefakt. Dopiero pod koniec dnia znalazła swoją kartę na biurku. Już z daleka zobaczyła czerwone poprawki. Nie liczyła ich. Wiedziała tylko, że znowu jest ich więcej niż własnego pisma. Spoglądając na kartkę, zadźwięczał jej w głowie krzyk ciotki Emmy: „— Nie rób wstydu rodzinie! — Wracaj natychmiast.”
Ewa wybrała duży, mocny czarny worek na śmieci.
Wyjęła
z szuflady pierwszą garść listów.
Papier był pożółkły i
kruchy. Na kopertach — znane pismo, adresy sprzed lat, znaczki z
innych czasów.
Zaczęła drzeć. Najpierw jeden. Potem następny. Papier pękał z suchym trzaskiem. Maria siedziała na kanapie i patrzyła. Ewa darła powoli, jakby jeszcze łudziła się, że matka ją zatrzyma. Papier stawiał opór, rwał się nierówno. Potem coraz szybciej. Ręce zaczęły pracować same, mechanicznie. Koperty, kartki, pocztówki. Słowa rozpadały się na strzępy.
— Po co to robisz? — zapytała w końcu Maria.
Ewa nie odpowiedziała. Darła dalej. W końcu podniosła głowę.
— Mamo… ty je wszystkie przeczytałaś. Dlaczego?!
Zapadła cisza. Maria wzruszyła ramionami.
— Twoja sprawa, a w ogóle to o co ci chodzi? — powiedziała obojętnym głosem.
Ewa klęczała nad workiem, który powoli się zapełniał. Darła dalej, aż nie zostało nic. Ani jednego listu. Ani jednego zdania, które ktoś kiedyś napisał tylko do niej. Kiedy związywała worek, ręce jej drżały. Miała wrażenie, że zniszczyła dowód własnego istnienia poza tym domem. Wyniosła worek do śmietnika. Maria już o tym nie wspomniała. Właśnie wtedy Ewa zrozumiała coś, czego wcześniej nie potrafiła nazwać: że ten gest — pełen rozpaczy, krzyku i nadziei — nie miał dla jej matki żadnego znaczenia?
